Veelgestelde vragen

1. Er is toch al een Katwijks woordenboek?

Jazeker. Veel woorden zijn terug te vinden in het Woordenboek van de volkstaal van Katwijk aan Zee, geschreven door G.S. Overdiep en C. Varkevisser, uit 1949. Maar niet alle Katwijkse woorden staan hierin. In het nieuwe Katwijks woordenboek proberen we alle Katwijkse woorden en uitdrukkingen op te nemen, inclusief de woorden uit het vroegere woordenboek.

2. Wanneer verschijnt het Katwijks woordenboek?

Ons streven is 2014.

3. Hoe spel je Katwijks dialect?

Dat is niet een-twee-drie uit te leggen. Een Nederlandse aa is in het Katwijks meestal een lange è-klank, die we als ae spellen, in bijvoorbeeld het woord waeter. De Nederlandse ee wordt soms een ie, in bijvoorbeeld een woord als twie. Zo bestaan er nog veel meer klanken, klinkers, maar ook medeklinkers, die in het Katwijks anders zijn dan in het Nederlands. Een handig overzicht van de Katwijkse spelling is te vinden in de Kleine grammatica van het Katwijks, ook wel aangeduid als Het blauwe boekje, in het Katwijks 't Blaeuwe boukje.

4. Wanneer is het Katwijks ontstaan?

Dat weten we niet precies. Wat we wel weten is dat het Katwijks heel oud is. Het bevat nog veel van het oude Hollands uit de zeventiende eeuw, met woorden als drijvens (voor het Nederlandse vliegensvlug) en slecht (voor effen, vlak, in evenwicht). Ook komen we nog resten uit de middeleeuwen tegen, bijvoorbeeld de enkelvouds- en meervoudsvormen skoe en skoen (voor het Nederlandse schoen en schoenen) en tae en taen (voor teen en tenen). De oudste vormen stammen uit ongeveer 800. Dat zijn vormen als regge (voor rug) of pet (voor put).

5. Waaraan herken je het Katwijks?

In de eerste plaats natuurlijk aan de bilabiale w. Dat is een w die met allebei de lippen wordt uitgesproken, zoals in het Engels. Deze w kwam oorspronkelijk in heel Holland voor, maar is alleen in het Katwijks bewaard gebleven. Een andere opvallende klank in het Katwijks is de ae, die klinkt als een lange è, ook wel aangeduid als de 'blatende' aa. In het woord waeter hebben we de w en de ae bij elkaar. Het Katwijks heeft natuurlijk nog veel meer karakteristieke eigenschappen, maar dit zijn de opvallendste.

6. Is het Katwijks een dialect of een taal?

Het Katwijks is een dialect. Dat is onder andere zo omdat het, in vergelijking met het Nederlands, door een kleine groep mensen gesproken wordt. Een andere reden om het Katwijks een dialect te noemen, is dat niemand dagelijks Katwijks schrijft en er ook geen kranten of boeken in het Katwijks verschijnen.
Toch zou je het Katwijks ook een taal kunnen noemen, omdat het, net als het Nederlands, wel alle kenmerken van een echte taal heeft. Behalve een uitgebreide woordenschat heeft het Katwijks namelijk nog een complete grammatica, met verschillende werkwoordsvervoegingen en verbuigingen in het meervoud en bij de verkleinwoorden.