Mooie 'plaetjies en praetjies' bij Kattuks Kwartet

'Op de koffie,' zegt Leendert de Vink. Hij heeft de kaart het het 'Bakkerammetje' niet die door 'Skillepebaggerder' Henk van Rijn wordt gevraagd. De twee zitten maandagmiddag samen met striptekenaar Bert van der Meij en 'boester' Corrie Keizer te kwartetten met het Kattuks Kwartet.
Ze hebben een plekje gevonden in de zeereep voor de Oude Kerk.

Het Kattuks Kwartet is gemaakt door Bert van der Meij, de Katwijkse striptekenaar en bedenker van de strip 'Kappie' in De Katwijksche Post. Hij bedacht het samen met de Katwijkse taaldeskundige Leendert de Vink. Het kwartet is vanaf vandaag te koop bij de VVV, het Katwijks Museum en vrijwel alle Katwijkse boekhandels.

Het idee ontstond tijdens een zwempartij in zee. 'Op 11 juni 2004,' weet De Vink zich nog exact te herinneren, daags na het verschijnen van het eerste stripboek met een compilatie van Kappiestrips. Van der Meij was aan het brainstormen wat hij zou doen met de eventuele opbrengst uit de verkoop van dat boek. Spellen maken, dat wilde hij doen, spellen maken met mooie plaatjes. Want dat doet hij het liefst, mooie plaatjes maken: Meeuwenbord in plaats van Ganzenbord, Katwijks monopolie. Dat laatste idee is inmiddels achterhaald door het Kattuks Straetespel.

Het werd uiteindelijk een kwartet, dat eigenlijk een Kappie Kwartet had moeten worden, maar uitmondde in een Katwijks Kwartet. 'Ik was al een heel eind op weg met het Kappie Kwartet,' vertelt de striptekenaar, 'maar halverwege ontstond gewoon het Kattuks Kwartet.' Het waren namelijk allemaal Katwijkse onderwerpen die eigenlijk niets met Kappie te maken hadden. Een compromis, Kappie's Kattuks Kwartet allitereerde wel lekker met drie K's achter elkaar, maar ook dat voelde niet goed. Daarom maakte hij vervolgens een Kappie Kwartet en een Kattuks Kwartet en legde de keus voor aan een aantal vrienden en bekenden. Een paar dagen later nam hij het besluit: het werd het Kattuks Kwartet… zonder Kappie. 'Ik heb het Kappie Kwartet nog liggen; met van die echte Kappiegrapjes. Misschien wordt het nog eens wat.'

Henk van Rijn, Bert van der Meij, Leendert de Vink en Corrie Keizer (v.l.n.r.) spelen het Kattuks Kwartet. Corrie’s kleindochter Corrie (rechts) figureert als ‘kluuwmààisje'. (Foto: Frans Roomer.)

De 36 kaarten van het Kattuks Kwartet tellen – uiteraard – negen categorieën, variërend van 'Beroupe' tot 'Skepe' en van 'Deegwaere' tot 'Skillepe'. De mooiste plaatjes en Katwijkse woorden gaan door je handen bij het spelen van het spel. De Vink bedacht veel van de woorden en Van der Meij tekende er de plaatjes bij. Wat te denken van 'Koddebààier', en 'Skillepebaggerder', hoewel Van der Meij 'Badman' ook een mooi woord vindt. Dat vindt hij ook van het woord 'Hektrolder' en 'Bokkum'. Het moesten vooral 'lekker bekkende, trefzekere en typisch Katwijkse woorden' zijn, nam De Vink zich voor in zijn zoektocht. 'Er zijn er ook heel wat afgevallen.'
Volgens de taaldeskundige vinden velen het plaatje met de 'Vuurbaek' het mooist en die van de 'Waetering' het minst mooi. 'Die was ook moeilijk te tekenen,' erkent Van der Meij. Hij heeft maandagmiddag Nederlands enige overgebleven 'skillepebaggerder' Henk van Rijn en 'boester' Corrie Keizer gevraagd voor de foto ter introductie van het kwartet. Ze nemen gevieren plaats in het duin tegenover de Oude Kerk, die samen met de tractor van Van Rijn een mooi Kattuks plaatje oplevert. Corrie, in klederdracht, heeft ook haar kleindochter met dezelfde naam meegenomen. Zij figureert als 'kluuwmààisje'. Keizer: 'Zo begon je als aankomend nettenboetster, met kluwen. Pas na vijf jaar kon je als boester alles.'

Van der Meij brengt een aantal kwartetten naar de Katwijkse verzorgingshuizen. Hij zou er wel bij willen zitten als een aantal Katwijkse ouderen dat dan gaan spelen. 'Dat wordt een feest van herkenning.' Hij verwacht dat er bij het zien van de kaarten heel wat verhalen loskomen. 'Dat was al zo bij m’n eigen vader aan wie ik de kaarten liet zien.'
Het kaartspel lokt ook de nodige hilariteit uit, vooral bij mensen die de Katwijkse taal niet machtig zijn. Want hoe spreek je 'zaekaek' nou uit, een woord om over te struikelen, of 'gààrent', of 'koddebààier'.
Het Kattuks Kwartet, garantie voor vele uren spelplezier.

Eerder verschenen in De Katwijksche Post, 28 mei 2009.